Działania Szkoły Podstawowej Nr 3 w Trzebnicy

Oprac.: Jadwiga Kalinowska, Małgorzata Janik

Szkoła Podstawowa Nr 3 w Trzebnicy im. M. Skłodowskiej-Curie jest największą placówką tego typu w powiecie trzebnickim znajdującym się w województwie dolnośląskim.

Do szkoły uczęszcza 680 uczniów z Trzebnicy i z wielu okolicznych wsi. Nad ich edukacją i wychowaniem czuwa 54 pedagogów.

W marcu 2004 r. szkoła uzyskała certyfikat jakości i została włączona do Dolnośląskiej Sieci Szkół Wspierających Uzdolnienia.

Dzięki temu praca nad uzdolnieniami uczniów przebiega w tej szkole systemowo. Opracowany został Szkolny Program Wspierania Uzdolnień. Jego głównym celem jest to, by każdy uczeń potrafił zastosować w praktyce swą wiedzę i umiejętności, wykorzystując swe indywidualne predyspozycje oraz miał możliwość rozwijania twórczej postawy wobec siebie i otoczenia.

Głównym założeniem programu jest jego dwutorowość. Z jednej strony zajmuje się zaspokajaniem potrzeb edukacyjnych uczniów szczególnie zdolnych, z drugiej obejmuje wszystkich uczniów, ponieważ jego podstawowa idea zawiera się w stwierdzeniu, że wszystkie dzieci powinny mieć zapewnione w szkole warunki do odniesienia sukcesu – sukcesu na swoją własną miarę i możliwości.
Formy pracy realizowane w ramach Szkolnego Programu Wspierania Uzdolnień zostały pomyślane w ten sposób, aby poprzez nie skutecznie dotrzeć do wszystkich uczniów. Ich różnorodność pozwala na efektywną pracę z każdym uczniem w zależności od jego potrzeb, predyspozycji, zainteresowań i uzdolnień.
Do najciekawszych form pracy zawartych w programie należą m.in. autorskie projekty ogólnoszkolne, zajęcia rozwijające twórcze myślenie oraz międzynarodowy program edukacyjny „Odyseja Umysłu”, a także indywidualne programy nauczania dla uczniów szczególne uzdolnionych.
Każdego roku szkoła realizuje 2 projekty ogólnoszkolne. Ich tematyka powiązana jest zawsze z życiem środowiska lokalnego. Mają one szeroki zasięg odbiorców, którymi są rodziny uczniów, jak również wszyscy zainteresowani mieszkańcy miasta i gminy Trzebnica. Informacje o projekcie i zaproszenia na jego podsumowanie zamieszczane są zawsze w prasie lokalnej. W realizacji zadań projektowych biorą udział wszyscy uczniowie szkoły. Na specjalnym apelu dzieci zostają zapoznane z propozycjami zadań, które przez kilka dni są wyeksponowane na szkolnym korytarzu. W ustalonym terminie uczniowie dokonują samodzielnego wyboru zadań, kierując się swoimi zainteresowaniami i predyspozycjami. Wartość merytoryczna projektów jest wysoka. Charakteryzują się one także różnorodnością realizowanych zadań.

Podczas podsumowania każdego projektu można zaobserwować jak uczniowie posługują się umiejętnościami i wiedzą w sytuacjach typowych i niekonwencjonalnych, jak są oni wspierani w rozwoju poznawczym i rozwoju inteligencji emocjonalnej, że mają możliwości rozwijania predyspozycji i pełnego realizowania własnych pomysłów, aż wreszcie, że potrafią promować siebie i swoich kolegów.
Jednym z celów Szkolnego Programu Wspierania Uzdolnień jest nauczanie kreatywnego myślenia, twórczego rozwiązywania problemów i współpracy w grupie. Ów cel realizowany jest m.in. poprzez koło twórczego myślenia. Uczniowie lubią te zajęcia, bo w zasadniczy sposób odbiegają one od szkolnej codzienności. Na ich program składa się trening twórczości połączony z rozwijaniem aktywnych postaw dzieci.

Podczas zajęć realizowane są:

• ćwiczenia integrujące – budujące zaufanie, miłą i bezpieczną atmosferę;
• ćwiczenia rozwijające samowiedzę – poznawanie mocnych stron, uświadamianie sobie swoich zainteresowań, nazywanie i wyrażanie uczuć;
• ćwiczenia rozwijające ekspresję twórczą – ruchową, werbalną, plastyczną;
• ćwiczenia stymulującą pomysłowość i oryginalność myślenia;
• ćwiczenia kształtujące umiejętność współdziałania w grupie - uczenie sposobów wspólnego rozwiązywania problemów, rozwijanie empatii, uczenie planowania swoich działań.

Zajęcia z twórczego myślenia zachęciły nauczycieli do poszukiwania działań, które wykorzystywałyby zdobyte przez uczniów umiejętności. Tak narodził się pomysł włączenia się do międzynarodowego programu edukacyjnego „Odyseja Umysłu”. Program ten funkcjonuje na świecie od ponad 30 lat, a na grunt polski został przeniesiony 13 lat temu. Szkoła przystąpiła do niego jako pierwsza na Dolnym Śląsku.

Główną ideą "Odysei Umysłu" jest założenie, że twórczość może być przedmiotem uczenia się i potężnym składnikiem efektywnego rozwiązywania problemów.* Program uczy szukania wielu rozwiązań jednego problemu, niezależności myślenia i działania, autoprezentacji, tolerancji dla odmiennych poglądów, łączenia i praktycznego stosowania wiedzy z wielu dziedzin, skutecznej komunikacji, podejmowania decyzji i konsekwencji w dążeniu do celu. Są to umiejętności, które są bardzo przydatne w życiu. Udział w programie gwarantuje też świetną zabawę, a potwierdzeniem trafności jego wyboru jest fakt, iż absolwenci szkoły samodzielnie podjęli inicjatywę włączenia do programu „Odyseja Umysłu” swojej nowej szkoły - gimnazjum. Szkolny Program Wspierania Uzdolnień zawiera także ofertę skierowaną do uczniów szczególne zdolnych. Nauczyciele identyfikują rodzaj i poziom ich uzdolnień, a następnie po pozytywnej opinii Poradni Psychologiczno-Pedagogicznej tworzą dla nich indywidualne programy nauczania.

Indywidualne programy realizowane są podczas lekcji, kół zainteresowań oraz co najważniejsze, w trakcie indywidualnych spotkań nauczyciela i ucznia. Zajęcia te odbywają się w wymiarze 2 godzin tygodniowo. Zakres materiału realizowanego podczas zajęć uzgadniany jest w porozumieniu z uczniem oraz jego rodzicami. Musi uwzględniać zainteresowania ucznia i wykorzystywać jego mocne strony. Realizacja indywidualnych programów nauczania winna pobudzać uczniów do własnych poszukiwań i dogłębnej analizy i wykorzystania zdobytej wiedzy. Indywidualny kontakt nauczyciela z uczniem sprzyja bliższemu poznaniu wychowanka, który oprócz swoich zdolności ma często problemy natury emocjonalnej. Obserwacje nauczycieli potwierdzają tezę, iż ucznia szczególnie zdolnego cechować może nieadekwatna samoocena, niska motywacja do pracy, silna wrażliwość, trudności w nawiązywaniu kontaktów społecznych. Okazywanie takiemu dziecku dużego zainteresowania obniża natężenie tych problemów. Łatwiej jest wtedy także wskazać obszary, w których potrzebna jest pomoc psychologa lub pedagoga.

Nauczyciele SP Nr 3 realizując Szkolny Program Wspierania Uzdolnień uważają, iż jest on ważnym elementem w budowaniu właściwego klimatu szkoły. W swojej pracy starają się nie koncentrować na słabych stronach uczniów, lecz podkreślają nawet drobne ich osiągnięcia. Budowaniu w dzieciach poczucie własnej wartości, wiary w swoje możliwości służą różnorodne formy promowania uczniów. Godnym polecenia pomysłem jest funkcjonowanie specjalnych tablic do autoprezentacji uczniów –„Pochwal się swoim sukcesem” – na której uczniowie uczą się prezentować swoje zwycięstwa – wszystkie – zarówno duże jak i małe.

W każdej klasie prowadzona jest także "Teczka sukcesów". W dużym segregatorze jest miejsce („koszulka” ) dla wszystkich uczniów zespołu. Dziecko gromadzi tam informacje dotyczące osiągnięć, które uzyskuje przez cały okres jego szkolnej kariery. Pojęcie osiągnięcia i tu także rozumiane jest bardzo szeroko, zgodnie z odczuciami samego ucznia.
Wydaje się, że Program Wspierania Uzdolnień opracowany w Szkole Podstawowej Nr 3 w Trzebnicy jest zatem takim systemem działań, który wspiera wychowanka w jego prawidłowym i harmonijnym rozwoju i wyposaża go w takie umiejętności, które pomogą mu poradzić sobie w dorosłym życiu.

* M. Partyka (1999): Zdolni, utalentowani, twórczy, Warszawa, Wyd. CMPPP.