Rewalidacja 1(23)2008

Drodzy Czytelnicy,

zazwyczaj, kiedy pojawia się jakiś problem, zadajemy sobie trzy pytania: Kogo on dotyczy? Czy istnieje jakieś rozwiązania? I czy jesteśmy gotowi je przyjąć?

Analogiczny tok rozumowania należy przyjąć zastanawiając się nad zagadnieniami związanymi z seksualnością osób niepełnosprawnych intelektualnie. I wówczas okazuje się, że odpowiedzi na te pytania są różne, w zależności od tego, kto jest ich adresatem.

Jeśli adresatem jest osoba głębiej upośledzona, to z pewnością zna choćby tylko empirycznie swoją biologię (może być jednak zaskoczona nie zawsze w pełni zrozumiałymi zmianami w swoim funkcjonowaniu, często słabo kojarzonymi z napięciem seksualnym i umiejętnością, bądź nie, jego rozładowania). Znajduje również mniej lub bardziej akceptowane społecznie sposoby realizacji swoich potrzeb seksualnych.

Można więc z dużym uproszczeniem przyjąć, że osoby z niepełnosprawnością intelektualną, zgodnie ze swoimi możliwościami psychofizycznymi, same odnajdują dostępne dla nich sposoby osiągania satysfakcji seksualnej. Co więcej, w większości przypadków nie mają z tym żadnego problemu.

Problem więc dotyczy nie osób niepełnosprawnych, lecz ich rodziców i wychowawców. To my mamy problem z seksualnością osób głębiej upośledzonych umysłowo. Jedną z jego przyczyn są obowiązujące w naszym społeczeństwie normy kulturowe, zgodnie z którymi trudno jest nam zaakceptować inna seksualność niż nasza własna. Trudno też dostrzec jej przejawy u dorastających dzieci z zespołem Downa.

Świadczą o tym rezultaty badań przeprowadzonych przez E. M. Minczakiewicz, z których dobitnie wynika, że istnieje silna obrona przed nadaniem osobie z głębszą niepełnosprawnością intelektualną statusu  osoby dorosłej. Manifestuje się ona w próbach kontrolowania przez rodziców wszystkich przejawów dorosłości, a nie tylko w wypaczeniu percepcji potrzeb seksualnych dorastającego dziecka.

Dopóki tak będzie, dopóty zastanawianie się nad seksualnością osób z niepełnosprawnością intelektualną będzie wyrwanym z kontekstu całości ich życia zagadnieniem, którego rozwiązanie jest uzależnione jedynie od uznawanych przez nas wartości.

Rozwiążemy więc tylko własne problemy, a to ma niewiele wspólnego z towarzyszeniem osobie niepełnosprawnej w procesie osiągania przez nią dorosłości obejmującej również dojrzałość psychoseksualną.

Maria Piszczek