Ewa Kozdrowicz, Bartłomiej Walczak (red.)
 
Zeszyty metodyczne nr 8, Warszawa 2008, CMPPP
Wprowadzenie
Przynajmniej od schyłku XIX wieku, Polska należy do czołówki europejskich krajów emigracji zarobkowej. Nawet w okresie między zakończeniem drugiej wojny światowej a przełomem 1989, ograniczenia międzynarodowej mobilności były względne - polscy pracownicy wykorzystywali wszystkie furtki uchylane (świadomie lub nieświadomie) przez władze. Migracja zarobkowa w latach osiemdziesiątych, sięgająca powyżej 2 milionów osób, bez wątpienia była zjawiskiem masowym. Stopniowe znoszenie ograniczeń administracyjnych w latach dziewięćdziesiątych, wraz z bardzo wysoką stopą bezrobocia, przyczyniło się do utrzymania stałego poziomu odpływu migracyjnego. W spisie powszechnym z 1988 roku „zabrakło" ok. 2% populacji, w 2002 - 1,8%. Można zatem dyskutować, czy 1 maja 2004 to data faktycznie wyznaczająca zwrot w migracjach zarobkowych Polaków, czy kolejny etap stopniowo narastającego zjawiska. Wydaje się, że otwarcie rynków pracy niektórych krajów UE15 było okazją do zalegalizowania nielegalnych migracji zarobkowych, odbywanych pod pozorem wyjazdów turystycznych; nawiasem mówiąc tradycja wykorzystywania takiego kamuflażu do zarobkowania to dość oczywista spuścizna polityki migracyjnej PRL. Nowa migracja ma jednak sporo cech, różniących ją od poprzednich, co pokazuje w swoim tekście B. Walczak. Cechy te w istotny sposób różnicują oddziaływania procesów migracyjnych na funkcjonowanie rodziny - znaczenie ma tu szczególnie struktura migracji a także organizacja opieki nad dzieckiem. Umasowienie migracji poakcesyjnych, wyraża się szczególnie w fakcie wytworzenia nowych centrów emigracyjnych. Te nowe „mateczniki" migranckie charakteryzują się niższym poziomem przygotowania dla wyzwań stwarzanych przez mobilność zawodową, tak z punktu widzenia rodziny, jak i instytucji wychowawczych i edukacyjnych. Kolejne, proponowane opracowania uwzględniają psychopedagogiczne aspekty rozłąki migracyjnej (E. Kozdrowicz), możliwości poznawania sytuacji szkolnej i rodzinnej dzieci z tych rodzin (H. Tomaszewska) a także aspekty prawne związane z wyjazdami za granicę rodziców, związane z edukacją, opieką i pomocą psychologiczno-pedagogiczną (A. Zielińska). Mamy nadzieję, że niniejszy zeszyt stanie się praktyczną pomocą dla praktyków: nauczycieli, pedagogów i administracji szkolnej w pracy z uczniami z rodzin migracyjnych, a także pozwoli na wyeliminowanie niektórych nieuzasadnionych i szkodliwych przekonań funkcjonujących w dyskursie publicznym. Mobilność zawodowa rodziców i opiekunów, jak również emigracje i reemigracje samych uczniów są zjawiskiem, które najprawdopodobniej pozostanie powszechnym doświadczeniem społecznym. Stąd potrzeba wypracowania procedur i narzędzi, jak również obiektywnego i rzetelnego opisu zjawiska pozostaje aktualna.
Autorzy
Spis treści:
Bartłomiej Walczak - Migracje rodzicielskie
Ewa Kozdrowicz - Psychopedagogiczne skutki rozłąki migracyjnej
Hanna Tomaszewska - Poznawanie rodzinnej i szkolnej sytuacji dziecka z rodziny migracyjnej
Anna Zielińska - Szkoła wobec wyjazdów do pracy za granicę rodziców małoletnich uczniów - Aspekty prawne
