Stypendium Prezesa Rady Ministrów może być przyznane uczniowi szkoły dla młodzieży, której ukończenie umożliwia uzyskanie świadectwa dojrzałości.
Stypendium Prezesa Rady Ministrów przyznaje się uczniowi, który otrzymał promocję z wyróżnieniem, uzyskując przy tym najwyższą w danej szkole średnią ocen lub wykazuje szczególne uzdolnienia w co najmniej jednej dziedzinie wiedzy, uzyskując w niej najwyższe wyniki, a w pozostałych dziedzinach wiedzy wyniki co najmniej dobre.
Stypendium przyznaje się jednemu uczniowi danej szkoły na okres od września do czerwca w danym roku szkolnym. Stypendium wypłacane jest w dwóch ratach; pierwsza - do 30 listopada, za okres od września do grudnia, druga - do 30 kwietnia, za okres od stycznia do czerwca. Stypendium Prezesa Rady Ministrów jest wypłacane ze środków budżetu państwa i wynosi od 1 września 2004 r. - 258 zł miesięcznie.
Kandydatów do stypendium typuje samorząd uczniowski, zgodnie z trybem określonym w statucie szkoły. Wnioski o przyznanie stypendium, wraz z uzasadnieniem, przedstawia się radzie szkoły, która zatwierdza jednego kandydata (w przypadku braku rady szkoły - rada pedagogiczna). Wniosek o przyznanie stypendium, zatwierdzony przez radę szkoły (radę pedagogiczną), dyrektor szkoły przedstawia kuratorowi oświaty, a kurator oświaty - za pośrednictwem Ministra Edukacji Narodowej - Prezesowi Rady Ministrów w terminie do 31 lipca.
Po raz pierwszy Prezes Rady Ministrów przyznał stypendium w 1997 r. na rok szkolny 1997/98. Otrzymało je 3 222 najlepszych uczniów szkół średnich.
Wysokość stypendium wynosiła 124 zł od września do grudnia 1997 r. i 150 zł (po zwaloryzowaniu) od stycznia do końca 1998 r. W roku 1999 wysokość stypendium ustalono na 170 zł, w 2000 r. na 220 zł, w 2001 r. na 236 zł, w 2002 r. na 247 zł, a w 2003 r. na 253 zł.
W roku szkolnym 1998/99 stypendium otrzymało 3 959 uczniów, w 1999/2000 - 4 470, w 2000/2001 - 6 038 uczniów, w 2001/2002 - 5 598 uczniów, w 2002/2003 - 5 453 uczniów, w 2003/2004 - 5 853 uczniów, a w 2004/2005 - 5 678 uczniów (na ogólną liczbę 8 169 szkół).
W roku szkolnym 2005/2006 Stypendium Prezesa Rady Ministrów otrzyma 4 543 uczniów (na ogólną liczbę 6 993 szkół) .
Kandydatów do stypendium Prezesa Rady Ministrów wytypowano z 64,94% szkół.
W 2 450 (35,04 %) szkołach nie wytypowano kandydatów, uzasadniając ten fakt brakiem ucznia, który spełniałby kryteria do otrzymania stypendium.