Prezentowany poniżej materiał jest trzecim opracowaniem powstałym na podstawie danych uzyskanych w oparciu o System Informacji Oświatowej przekazanych Centrum Metodycznemu Pomocy Psychologiczno-Pedagogicznej przez Centrum Informatyczne  Edukacji w Ministerstwie Edukacji Narodowej. Ostateczna wersja danych, na podstawie której powstał przedstawiony materiał, pochodzi z dnia 26 lutego 2008 roku (trzecia wersja danych wczytywanych w styczniu i lutym 2008 r.).

Informacje dotyczące sieci poradni  opracowano na podstawie bazy danych zaktualizowanej w Pracowni Rozwoju Poradnictwa CMPPP.

Poniżej znajdziecie Państwo najważniejsze dane dotyczące organizacji poradnictwa w naszym kraju.

W roku szkolnym 2006/2007 na terenie Polski funkcjonowało ogółem 559 publicznych  poradni psychologiczno-pedagogicznych, w tej liczbie znajdowało się 29 poradni specjalistycznych w 11 województwach oraz 6 zespołów poradni w 4 województwach, w skład których wchodziły poradnie specjalistyczne i ogólne. W 11 województwach przy poradniach działało ogółem 36 filii.

Oznaczenia użyte na mapie:
s   – poradnie specjalistyczne
z   – zespoły
f    – filie
(16)    – liczba poradni w województwie

 Liczbowy wykaz poradni w poszczególnych województwach

Poradnie w całym kraju zatrudniały pracowników pedagogicznych, a ogólna liczba etatów liczona „z obowiązków" (tzn. przy uwzględnieniu wszystkich godzin etatowych i ponadwymiarowych) wynosiła 7 333. Strukturę zatrudnienia kadry pracowników pedagogicznych poradni przedstawia poniższa tabela:

Poradnie zatrudniały również lekarzy różnych specjalności, a ich liczba w przeliczeniu na etaty  wynosiła  65,21, a w przeliczeniu na osoby 295. Lekarze zatrudniani byli w niepełnym wymiarze czasu pracy, przeważnie na podstawie umów cywilno-prawnych, a liczbę  godzin ich pracy dostosowywano do potrzeb i możliwości danej placówki. Brali oni najczęściej udział w posiedzeniach Zespołów  Orzekających, zgodnie z zapisem w odpowiednich aktach prawnych.

Z analizy i podsumowania uzyskanego materiału liczbowego wynika, że:

• Publiczne poradnie psychologiczno-pedagogiczne udzieliły pomocy 1 125 763 dzieciom i młodzieży (w liczbie tej mieszczą się osoby, dla których założono teczki indywidualne lub wpisano je imiennie do rejestru oraz te, którym udzielono porad bez badań), co stanowi 12,78% całej populacji (wg danych demograficznych na 31 grudnia 2006 r. liczba dzieci młodzieży w Polsce wynosiła 8 807 480 (o 250 978 mniej niż w ub. roku, dane z Centrum Informatycznego Edukacji w MEN).
• Dokonały następującej liczby diagnoz:
  → psychologicznych – 461 450
  → pedagogicznych –  418 827
  → logopedycznych – 163 430
• Udzieliły 185 294 porad bez badań
• Zespoły Orzekające wydały ogółem 85 657 orzeczeń

Najwięcej wydano orzeczeń o potrzebie:
→ indywidualnego nauczania – 31 089
→ kształcenia specjalnego uczniów z upośledzeniem umysłowym w stopniu lekkim – 18 570

• Specjaliści poradni wydali ogółem 494 079 opinii.
  Najczęściej były to opinie w sprawie:
  → dostosowania wymagań edukacyjnych wynikających z programu nauczania do indywidualnych potrzeb edukacyjnych ucznia – 132 234
  → objęcia dziecka pomocą psychologiczno-pedagogiczną w szkole lub placówce – 97 173,
  → dostosowania warunków i formy egzaminu gimnazjalnego do indywidualnych potrzeb ucznia – 44 749,
  → dostosowania warunków i formy sprawdzianu przeprowadzonego w ostatnim roku nauki w szkole podstawowej do indywidualnych potrzeb ucznia – 39 264,
  → dostosowania warunków i formy egzaminu maturalnego lub egzaminu dojrzałości do indywidualnych potrzeb ucznia – 24 368.

Ogółem wydano  108 381  opinii w sprawie dostosowania warunków na sprawdzianach i egzaminach.

• Pracownicy poradni prowadzili dla młodych klientów różne rodzaje zajęć w ramach form pomocy bezpośredniej.

Najliczniejsza grupa dzieci i młodzieży uczęszczała na:
→ zajęcia grupowe aktywizujące do wyboru kierunku kształcenia i zawodu – 209 188
→ zajęcia psychoedukacyjne prowadzone w szkołach i placówkach – 181 610
→ terapię logopedyczną – 91 994
→ zajęcia korekcyjno-kompensacyjne – 31 351
→ psychoterapię – 12 842
→ socjoterapię – 11 613

Cztery rodzaje zajęć zajmujące pierwsze pozycje dominują już od kilku lat.

• Poradnie objęły łącznie 53 444 osób badaniami przesiewowymi, w tym:
  → Programem „Słyszę" – 35 898
  → Programem „Widzę" – 12 179
  → Programem „Mówię" – 5 367
• Udzieliły również pomocy i wsparcia 392 136 osobom dorosłym. W zajęciach prowadzonych przez poradnie uczestniczyli:
  • nauczyciele, wychowawcy (ogółem) – 141 038 w tym:
    → pedagodzy i psycholodzy szkolni – 38 923,
    → nauczyciele i wychowawcy klas – 96 298,
    → wychowawcy w placówkach opiekuńczo-wychowawczych – 5 817,
  • rodzice ogółem – 207 168 
  • rodziny objęte terapią – 9 014 oraz inne osoby uczestniczące w terapii rodzin – 309,
  • inne osoby (przedstawiciele instytucji, stowarzyszeń, fundacji z którymi współpracują poradnie) – 43 621.
• Specjaliści poradnictwa ponadto:
  → wygłosili 21 077 prelekcji i wykładów,
  → wzięli udział w 5 369 radach pedagogicznych,
  → objęli terapią 9 323 rodzin.

Sprawozdania, tak liczbowe, jak i opisowe, nie uwzględniają wkładu pracy w pomoc psychologiczno-pedagogiczną (porady, informacje) udzielaną rodzicom i opiekunom przy okazji wizyt w poradni związanych z badaniami diagnostycznymi i zajęciami prowadzonymi z ich dziećmi. Dopiero po dodaniu do wyżej przedstawionych liczb, tych nigdzie nie publikowanych danych, uzyskalibyśmy obraz rzeczywistego obciążenia specjalistów zatrudnionych w poradnictwie.

Opracowała:  Urszula Olesińska
Kwiecień 2008 r.