Promocja zdrowia

Promocja zdrowia to system działań społecznych, których celem jest doskonalenie zdrowia i jakości życia społeczeństw, a nie tylko likwidowanie zagrożeń dla zdrowia (tym zajmuje się profilaktyka). W odniesieniu do dzieci jest to tworzenie warunków dla wspierania ich rozwoju.

Ważnym elementem promocji zdrowia jest edukacja zdrowotna, przy czym edukacja zdrowotna adresowana jest do jednostek, promocja zdrowia do systemów społecznych. Szkoła jest jednym z takich systemów. Edukacja zdrowotna pozwala odkryć jakie wybory służą zdrowiu, natomiast promocja zdrowia zapewnia warunki aby możliwe było dokonywanie „zdrowych" wyborów. Zarówno w edukacji zdrowotnej, jak i w promocji zdrowia najistotniejszy jest aktywny, podmiotowy udział wszystkich grup społeczności szkolnej, w tym także uczniów. Promocja zdrowia bywa utożsamiana z podejmowaniem wielu różnorodnych działań popularyzujących zdrowy tryb życia (organizowanie akcji, happeningów, konkursów, rozdawanie ulotek, produkowanie plakatów czy spotów telewizyjnych) bez oceny ich skuteczności. W Centrum Metodycznym staramy się upowszechniać takie podejścia w promocji zdrowia, które służą wprowadzaniu rzeczywistych zmian w środowisku nauczania i wychowania. Przykładem takich działań jest program „Szkoła Promująca Zdrowie".

Od 1999 roku w Polsce obowiązkowym elementem programu szkolnego jest ścieżka edukacyjna: edukacja prozdrowotna. Obejmuje ona następujące bloki tematyczne: higiena osobista i otoczenia, bezpieczeństwo w życiu codziennym, pierwsza pomoc, aktywność ruchowa, praca i wypoczynek, żywienie, zdrowie psychospołeczne oraz zapobieganie uzależnieniom i innym zagrożeniom dla zdrowia.

Edukacja zdrowotna była już wcześniej obecna w programie szkolnym. W różnych przedmiotach, np. w biologii czy chemii znaleźć można było informacje o czynnikach negatywnie wpływających na zdrowie, nauczyciele nie interesowali się jednak tym, czy uczeń z nich skorzystał. Dominowały pogadanki, konkursy, programy profilaktyczne, czyli działania o charakterze akcyjnym, w przeważającym stopniu opierające się na metodach podających.

Realizacja ścieżki prozdrowotnej wymaga innego podejścia: stosowania interaktywnych metod nauczania, współpracy nauczycieli, współdziałania z rodzicami, pracownikami służby zdrowia i innymi specjalistami stosownie do diagnozy potrzeb i zasobów danego środowiska. Przygotowanie nauczycieli do realizacji edukacji prozdrowotnej odbywa się w Pracowni Promocji Zdrowia CMPPP poprzez systemowe działania, takie jak: przygotowywanie edukatorów ds. edukacji zdrowotnej i promocji zdrowia (współpraca z ośrodkami doskonalenia nauczycieli), opracowywanie materiałów edukacyjnych i metodycznych dla nauczycieli, w tym prezentacji przykładów dobrej praktyki w zeszytach „Edukacja zdrowotna i promocja zdrowia w szkole” (dotychczas ukazało się 12 zeszytów), upowszechnianie nowych podejść w edukacji zdrowotnej: uczenie się przez doświadczenie, praca metodą projektu, metody aktywizujące, aktywne uczestnictwo dzieci i młodzieży w działaniach na rzecz zdrowia, opracowywanie narzędzi służących do mierzenia jakości realizacji edukacji zdrowotnej w szkole (standardy realizacji edukacji zdrowotnej w szkole wypracowane wspólnie z przedstawicielami nadzoru pedagogicznego), upowszechnianie programów z zakresu edukacji zdrowotnej: „Różowa wstążeczka”, „Przyjaciele Zippiego”; kształtowanie umiejętności życiowych uczniów w praktyce szkolnej, tłumaczenie i upowszechnianie materiałów europejskiej sieci pod nową nazwą „Szkoły dla zdrowia w Europie”.